Джунглидегі сәбилер

(О. Генри)

Младенцы в джунглях

(О. Генри)

Babes in the Jungle

(O. Henry)

 

Батыстың асқан алаяғы мен қаңғыбасы Монтегю Силвер маған Литл-Рокта жүргенде былай айтқан болатын:

— Егер бір күні, Билли, сен есіңнен адасып қалсаң, немесе есейген адамдарды алдауға шамаң жетіспей, өзіңнің тым қартайып қалғаныңды сезінсең, Нью-Йоркке аттан. Иә, Батыста минут сайын бір аңқылдақ туады, бірақ Нью-Йоркте ондайлар уылдырық шашылып кеткендей сансыз көп.

Екі жыл өткенде, мен орыс адмиралдарының есімдерін есіме түсіре алмағанымды байқап, сол құлағымның үстін қылау шалғанын көріп, Силвердің кеңесін жүзеге асыруға уақыты келіп қалғанын ұқтым.

Нью-Йоркке тал түсте жетіп, келісімен Бродвей* бойын аралаумен болдым. Қарасам, Силвердің өзі мұнда жүр, үстіне ұсақ-түйек тауарларды үймелеп іліп, әлдебір қонақ үйдің қабырғасына сүйеніп, тырнақтарын жібек қол орамалымен жылтыратып тұр екен.

— Гемипарез* ба, әлде қартайғаның ба, — деп сұрадым одан.

— Сәлем, Билли, — деді Силвер, — көріскенімізге қуаныштымын. Білесің ба, Батыста бәрі тым ақылды болып алыпты. Нью-Йоркты кейінге қалдырылған десерттей бұрыннан ойымда ұстадым. Әрине, жергілікті тұрғындардың меншігін ұрлау ешқайда жарамайтынын білемін. Олар әрі-бері жүгіріп, көз алдындағыны ғана көріп, айналған миларын анда-санда ғана іске қосады. Осындай миғұлаларды тонап жүргенімді менің анам білмей-ақ қойса ғой, мені ол үшін өсірген жоқ еді.

— Сонда шал дәрігердің «уқалау» процедураларына үлкен кезек жиналған ба? — деп сұрадым мен.

— Жоқ, — деді Силвер, — бүгіндері «сылап сипаудың» қажетінсіз де ұтуға болады. Мұнда жүргеніме бір ай ғана болды. Бірақ мен істі бастауға дайынмын, және Вилли Манхэттен жексенбілік мектебінің мүшелері де бұл бастауыма сәйкесінше үлесін қосуға дайын. Мен күн сайын газеттерді зерттеп, қаланы аралап, оның жоралғы-дәстүрлерін жақсылап біліп алдым. Мұндағы адамдар қалталарынан ақшасын қағып алуға асықпасаң, жерге құлап, зарлап жылайды екен. Жүр, көтерілейік, бәрін де айтам. Бұл қаланы бірге өңдеп жүрейік, Билли, баяғы заманнан доспыз ғой.

Силвердің бөлмесіне кірдік, жан-жақта түрлі заттар үйіліп жатыр.

— Оңтүстік Каролинада күріш дайындаудың қанша түрі белгілі болса, бұл мегаполис аңқауларынан ақшаны тартып алудың сонша жолы бар. Жоқ, одан да көп, — деді Силвер. — Бұлардың көбісінің ақылдары кірмеген, кез келген жемге алдана салады. Өздерін неғұрлым парасатты деп жүрсе, соғұрлым ақылдары жетіспейді екен. Жақында ғана Дж.П.Морган* біреуден Андреа дель Сарто салған жас шақтағы әулие Иоанның суретін алмақшы болды да, орнына Кіші Рокфеллердің* портретін сатып алып, алданып қалыпты.

Ана бұрышта жатқан қағаздар бумасын көріп тұрсың ғой, Билли? Бұл алтын кендерінің құнды қағаздары. Оларды сатып жүріп, екі сағаттың ішінде сауданы тоқтатуға мәжбүр болдым. Неге десең, көшені бұғаттап тастағаным үшін полиция мені қамауға алған. Бұларды иелену үшін төбелес болды. Постқа жеткенше, оншақтысын полицейге сатып жібердім, сонымен бұл нарық жабылып қалды. Жұрт маған жай ғана ақшаны бере салғанын қаламаймын. Олай істер алдында, сәл болса да ойланып қалса, намысым таза болып сақталар еді. Олар ең кемінде Чик-го сөзінде қай әріптің жетіспей тұрғанын шешіп көрсін дегенім ғой.

Менде оп-оңай жүзеге асырылатын тағы бір ой болды, қарапайымдылығы сондай, одан да бас тарта салдым. Анау үстелде тұрған көк сия құтысын көрдің ғой? Осы сиямен қолыма зәкір белгісін салып, банкке кіріп, өзімді адмирал Дьюидің жиені деп таныстырып өттім. Оның атына жазылған чегімді олар растап, маған бір мың доллар бермекші болған, бірақ мен ағайымның толық есімін айта алмай қалдым. Қалай болса да, бұл осы қаладағы жұмыстың жеңілдігін көрсетеді. Мысалы, тонаушылар енді тонайтын үйлерінде оларға арнайы пісірілген ыстық тағамның қойылғанын қалайтын болды. Манхэттенде* олардан азап шекпеген үйлерді табу қиынға соғады, және жалпылап алғанда, бұл қала тұрғындарына қарсы басқыншылықтың ең жеңіл түрі ғана.

— Монти, — деп бастадым мен, Силвер бәсеңдеп қалғанда, — қала жайында айтып жүргенің шындыққа сай болуы мүмкін, бірақ оған күманданып тұрмын. Осында келгеніме екі сағат қана болды, және мен бұл қаланың табақшада әкеліп қойылған бәлішке ұқсамайтынын көріп тұрмын. Өзімді алсам, rus in urbe* жетіспейді дер едім. Тұрғындардың шашынан шөп талшықтары табылса, киген барқыт көйлектерінде ағаш түймелер салбырап тұрса, мен өзімді ыңғайлырақ сезінер едім. Олар маған тым қарапайым болып көрініп тұрған жоқ.

— Ие, сен эмигранттардың ауруына ұшырап қалдың ғой, — деді Силвер. — Әрине Нью-Йорк Литл-Роктан да, Еуропадан да үлкенірек болады, сондықтан сырттан келгендерге ол қорқынышты болып көрінеді. Бәрі жақсы болады, Билли. Айтып тұрмын ғой, бұл адамдарға сәл күш жұмсасаң, өздері саған жәшіктеп ақшаларын әкеле салады және үстін жәндікжойғымен сеуіп тастайды. Әйтпесе ол үшін көшеге шыққаным бір әбігер ғой. Осы қалада кім бриллиант тағып жүретінін білесің ба? Ұрының әйелдері мен арамзаның келіндері. Иә, Нью-Йорк тұрғындарын тонау гүлдерді сатқаннан әлдеқайда оңай. Мені жалғыз нәрсе алаңдатып тұр: барлық қалталарым ақшаға толғанда, сигараларды езілуден қалай сақтаймын.

— Сенікі дұрыс болып шықса ғой, Монти, — дедім мен. — Алайда мен Литл-Рокта жүргендегі тапқанымнан артық қалап тұрған жоқпын. Біздің фермерлердің қонақжайлығына әрдайым сүйенуге болады, жаңа пошта ғимаратын тұрғызу петициясына қолдарын қоя салады, ал банкіміз бұны көріп, 200 доллар болса да бере салады. Мұндағы адамдарға қарасаң, күдікшілдігі мен өзін сақтау түйсігі бар сияқты болып көрінеді. Бұл ойынды алып кетуге дайындығымыз жетпейді-ау деймін.

— Алаңдама, — деді Силвер, — мен бұл ашықауыз қаланы бес саусағымдай біліп қойдым. Солтүстік өзеннің Гудзон болғаны және Шығыс өзеннің* тіпті өзен емес екені рас болса, менікі дұрыс. Осы Бродвейден алыс кетпей, өмірінде көпқабатты зәулім үйлерден өзгеше ғимараттарды көрмеген адамдарға оп-оңай кездесе аласың! Батыстың әрекетшіл, екпінді адамы үш айдың ішінде мұндағы дегдарлармен әмпей-жәмпей болып, қаланың көрнекті тұлғасына айнала алады.

— Әсірелеп сөйлегенді қояйық. Одан да қоғамды бір-екі доллардан арылтудың жедел тәсілдері туралы айтып берші. Бірақ біреудің атынан қайыр сұрағанды және жесірлердің үйлерін тонағанды ұсынбасаң болады.

— Ондай ондаған тәсілім бар, Билли. Қалтаңдағы капиталың қанша?

— Бір мың, — дедім мен.

— Ал менде 1200, — деді Силвер. — Қара-жатымызды қоссақ, үлкен шаруаларды тындыра аламыз. Миллион жасауға мүмкіндіктер сонша көп, қайсысынан бастарымды білмей отырмын.

Келесі күні Силверге тағы кіріп шықсам, ол әлдебір қуанышты хабардан тәкаппарланып, құлпырып жүр екен.

— Бүгін Дж.П. Морганмен кездесе аламыз, — дейді ол. — Осы қонақ үйдегі бір танысым бізді онымен таныстырғысы келеді. Ол оның досы көрінеді. Оның айтуынша, ол Батыстың адамдарына жылы қарайды екен.

— Мынауың нақты бір іске ұқсайды, — деймін оған. — Мистер Морганмен танысуға мен құштармын.

— Біз үшін осындай қаржылық шонжарлармен қарым-қатынас құрған пайдалы болар, — дейді Силвер. — Нью-Йоркте сырттан келгендерге сондай мейірімділікпен қарайтынына мен ризамын.

Силвер танысып алған адамның аты Кляйн екен. Сағат үште Кляйн Силвердің бөлмесіне Уолл-стриттегі* досын ертіп әкелді. Мистер Морган өзінің портреттеріне ұқсап шықты, сол аяғында бір шүберек байланған еді және сүйенетін таяқшасы да бар.

— Бұл мистер Силвер, ал бұл мистер Пескад, — деді Кляйн. — Алдарыңызда заманымыздың ең атақты қаржыгері...

— Жарайды, Кляйн, жетер, — деді мистер Морган. — Сендерді көргеніме қуаныштымын. Мен Батысқа қатты қызығамын. Өздерің Литл-Роктан келгендеріңді маған Кляйн айтқан. Ол жақтарда менің бір-екі темір жол компаниям бар еді. Мүмкін покер ойынын ұнататын болсаңдар, біз...

— Пирпонт*, — деп үзіп жіберді Кляйн, — сіз ұмытып алдыңыз ба!

— Кешірерсіңдер, — деді Морган, — құяң ауруы өршігеннен бері мен үйімде достарыммен карта ойнауға әдеттеніп алдым. Сендер осы біркөзді Питерді танисыңдар ма? Ол да Батыстан шыққан, Сиэтлде тұрған.

Біздің жауабымызды күтпей, мистер Морган таяқшасымен еденді бір тарсылдатып алып, бөлме бойымен әрі-бері қимылдап, қатты дауыспен біреуді жазғыра бастады.

— Бүгін акцияларыңыздың құнын қайтадан түсіруге тырысатын шығар, Пирпонт, — деді Кляйн жымиып.

— Қайдағы акциялар! — деп ақырды мистер Морган. — Анада алайын деп жүрген сурет есіме түсті ғой. Еуропаға жіберген адамым маған бүгін хабарлама жіберді, ол бүкіл Италияны аралап, оны таба алмапты. Мен оған қойылған бағамен келісуге нұсқау бергем, 50.000 доллар болсын, тіпті 75.000 доллар болсын. Менің түсінбейтінім, ол мұражайлардағы Де Винчиге неге соншама...

— Бірақ мистер Морган, — дейді Кляйн, — Де Винчидің сіз сатып алмаған суреттері қалған ба еді?

— Ол қандай сурет, мистер Морган? — деп сұрап қалды Силвер. — Үлкендігі Флэтайрон үйінің қабырғасымен тең шығар?

— Өнерден хабарың аздау екен, мистер Силвер, — дейді Морган. — Бұл суреттің көлемі 27 де 42 дюйм*, «Махаббаттың бейқам кезі» деп аталады. Онда күлгін түсті өзеннің жағалауында арулардың билеп жүрген тұсы бейнеленген. Келген хабарламада бұл суреттің Америкаға шығарылып сатылғаны да болуы мүмкін делінеді. Онсыз менің коллекциям толық болмас-ау. Жарайды, джентльмендер, қайтайық, біз, қаржыгерлер, уақытқа ұқыптылықпен қараймыз.

Мистер Морган мен Кляйн екеуі кэбке отырып қайтты. Ал біз Силвермен ұлы адамдардың қандай ақкөңіл әрі сенгіш бола алатынын талқылап алғанбыз. Мистер Морган сияқты адамды алдаған бетсіздік болар, деп Силвер айтса, мен ондай қылық ағаттық болар деп шықтым.

Кешкі астан кейін Кляйн бізді серуендеп шығуға шақырды. Үшеуіміз Жетінші авенюге түсіп, жергілікті көріністерді көзбен шолып жүргенбіз. Бір ломбардтың шынысынан Кляйн өзіне қатты ұнап қалған галстукты көріп, оны алмақшы болып, ішіне кірді, артынан біз де ердік.

Қонақ үйге қайтып келіп, Кляйнды шығарып салысымен Силвер маған қарай секеңдеп, қолдарымен әрлі-берлі қимылдай бастады.

— Көрдің ба, Билли? — дейді ол. — Сен оны көріп алдың ба?

— Нені айтасың? — деп мен сұраймын.

— Әлгі Морган іздеген суретті айтам. Біз болған ломбардта ілулі тұр, иесі отырған жақта. Мен Кляйннің көзінше ештеңе айтпадым. Дәл сол суреттің өзі, рас айтам. Қыздар тура өмірдегідей салынған, көйлектерінсіз билеп жатыр, айтылған көк түсті өзені де бар. Мистер Морган ол үшін қанша төлеуге дайын деп айтқан болатын? Әлі түсінбей тұрсың ба? Ломбардтағылар қол астында қандай байлық жүргенін білмей отыр ғой.

Келесі күні ломбард ашылмай тұрып, біз Силвер екеуіміз оның алдына жетіп келдік. Дүниесін кепілге салып, түскен ақшасына ішімдік алғысы келетін жергілікті маскүнемдер сияқты тосып тұрмыз. Ашылысымен ішке кіріп, сағаттың бауларын қарай бастадық.

— Анау ілулі тұрған не шатпақ? — деп Силвер немқұрайлы түрмен ломбард иесінен сұрайды. — Епсіз салынған екен, бірақ қыздардың кейбірі жап-жақсы шығыпты. Бұл сурет үшін 2,25 доллар ұсынсам, оны шегеден түсіруге асығып тұрып, ештеңе сындырып алмайсыз ба?

Ломбардшы күлімсіреп, бізге сағат бауларын көрсетуді жалғастырды.

— Бұл суретті, — деп бастады ол, — маған бір жыл бұрын Италиядан келген джентльмен әкелді. Оған 500 долларды төлеп бердім. «Махаббаттың бейқам кезі» деп аталады, оны Леонардо Де Винчи салған. Кепілдік мерзімі екі күн бұрын өтіп қалды, сондықтан оны өтелмеген тауар ретінде сатып алуға болады. Сізге мынау сағат бауын ұсынамын, ондайды қазір көбісі тағады.

Жарты сағаттың ішінде біз суретті ұстап, дүкеннен шықтық, соңғы бағасы 2000 доллар болып шықты. Силвер қолтығының астындағы суретімен кэбке отыра салды да, Морган кеңсесіне жөнелді. Мен қонақ үйге оралып, оны күтумен болдым. Екі сағаттан кейін Силвер қайтып келді.

— Мистер Морганмен көрістің ба? — деп сұраймын одан. — Суреті үшін қанша беріпті?

Силвер орындыққа отырып, дастарқанның шетін жұлқылап жатыр.

— Мен мистер Морганды көрмеген екенмін, — дейді ол. — Себебі мистер Морганның Еуропаға кеткеніне бір ай болып қалыпты. Билли, мені алаңдатып тұрған нәрсені айтайыншы: тура осы суретті барлық дүкендер рамасымен 3,48 долларға сатады, ал жеке рамасы үшін 3,50 доллар алады. Сонда бұл қалай болғаны, мен түсінбей отырмын?

 

 

Как-то раз в Литл-Роке говорит мне Монтэгю Силвер, первый на всем Западе ловкач и пройдоха:

— Если ты когда-нибудь выживешь из ума, Билли, или почувствуешь, что ты уже слишком стар, чтобы по-честному заниматься надувательством взрослых людей, поезжай в Нью-Йорк. На Западе каждую минуту рождается на свет один простак; но в Нью-Йорке их просто мечут, как икру, так что и не сосчитать.

Прошло два года, и вот замечаю я, что имена русских адмиралов стали выскакивать у меня из памяти, а над левым ухом появилось несколько седых волосков; тут я понял, что пришло время воспользоваться советом Силвера.

Я вкатился в Нью-Йорк в один прекрасный день около полудня и сразу же пошел прогуляться по Бродвею. Вдруг вижу — Силвер собственной персоной, наверчено на нем разной шикарной галантереи, и он стоит, прислонясь к стене какого-то отеля, и полирует себе лунки на ногтях шелковым платочком.

— Склероз мозга или преждевременная старость? — спрашиваю я его.

— А, Билли! — говорит Силвер. — Рад тебя видеть. Да, у нас на Западе, знаешь ли, все что-то очень поумнели. А Нью-Йорк я себе давно уже приберегал на сладкое. Конечно, не очень это красиво — обирать таких людей, как нью-йоркские жители. Ведь они считать умеют только до трех, танцевать только от печки, а думают раз в год по обещанию. Не хотел бы я, чтобы моя мать знала, что я обчищаю таких несмышленышей. Она меня не для того воспитывала.

— А что, у дверей, где написано: «Принимают в чистку», уже толпится очередь? — спрашиваю я.

— Да нет, — говорит Силвер. — В наши дни и без рекламы можно обойтись. Я ведь здесь только месяц. Но я готов приступить; и все учащиеся воскресной школы Вилли Манхэттена, изъявившие желание сделать свой вклад в это благородное предприятие, благоволят послать свои фотографии, для помещения в «Ивнинг дэйли».

— Я тут знакомился с городом, — говорит дальше Силвер, — читал каждый день газеты и, могу сказать, изучил его так, как кошка в ратуше изучила повадки полисменов-ирландцев. Люди здесь такие, что, если ты не торопишься вынуть у них деньги из кармана, они просто кидаются на пол, визжат и дрыгают ногами. Пойдем ко мне, Билли, я тебе порасскажу, как и что. По старой дружбе я готов заняться этим городом с собой на пару.

Повел меня Силвер в свой номер в отеле. Там у него валяется масса всякой всячины.

— Есть много способов выкачивать деньги из этих столичных олухов, — говорит Силвер, — больше даже, чем способов варить рис в Чарлстоне, Южная Каролина. Они клюют на любую приманку. У большинства из них мозги устроены с переключателем. Чем они умнее и ученее, тем меньше у них здравого смысла. Вот только недавно один человек продал Дж. П. Моргану писанный маслом портрет Рокфеллера-младшего, выдав его за знаменитую картину Андреа дель Сарто «Иоанн Креститель в молодости».

Видишь там, в уголке, кипу печатных брошюрок? Так вот, имей в виду, что это золотые россыпи. Я тут на днях стал было распродавать их, но через два часа должен был прекратить торговлю. Почему? Меня арестовали за то, что я застопорил уличное движение. Люди дрались из-за каждого экземпляра. По дороге в участок я успел продать десяток полисмену, который меня вел. Но после этого я их изъял из обращения. Не могу, понимаешь, просто так брать у людей деньги. Хочу, чтобы они хоть немножко подумали, прежде чем отдавать их мне, иначе это ранит мое самолюбие. Пусть хотя бы попробуют угадать, какой буквы не хватает в слове «Чик-го», или прикупить к паре девяток, прежде чем доставать кошелек из кармана.

А то вот еще было одно дело, которое далось мне так легко, что пришлось от него отказаться. Видишь на столе бутылку синих чернил? Я изобразил у себя на руке татуировку в виде якоря, пошел в один банк и представился там как племянник адмирала Дьюи. Мне тут же предложили выдать тысячу долларов под вексель с переводом на дядю, да на беду я не знал его инициалов. Но по этому примеру ты можешь судить, до чего легко работать в этом городе. Грабители, например, так те просто не войдут в дом, если там не приготовлен горячий ужин и нет достаточного штата прислуги с высшим образованием. В любом районе бандиты дырявят граждан без всякого затруднения, и это рассматривается как простой случай оскорбления действием.

— Монти, — говорю я, как только Силвер затормозил, — может, ты и правильно разделал Манхэттен в своем резюме, но что-то мне не верится. Я здесь всего два часа, но у меня нет такого впечатления, что этот городишко уже выложен для нас на тарелочку и даже ложка рядом. На мой вкус, ему не хватает rus in urbe. Меня бы, прямо скажу, больше устроило, если бы у здешних граждан порой торчали соломинки в волосах и они питали пристрастие к бархатным жилетам и брелокам с гирю величиной. Боюсь, что не так уж они просты.

— Все понятно, Билли, — говорит Силвер. — Ты заболел эмигрантской болезнью. Само собой, Нью-Йорк чуть побольше, чем Литл-Рок или Европа, и приезжему человеку с непривычки страшновато. Но ничего, это у тебя пройдет. Я же тебе говорю, мне иной раз хочется отшлепать здешних жителей за то, что они не присылают мне все свои деньги уложенными в корзины для белья и обрызганными жидкостью от насекомых. А то еще тащись за ними на улицу! Знаешь, кто в этом городе ходит в брильянтах? Жены мазуриков и невесты шулеров. Облапошить ньюйоркца легче, чем вышить голубую розу на салфеточке. Меня только одна вещь беспокоит — как бы мои сигары не поломались, когда у меня все карманы будут набиты двадцатками.

— Что ж, дай бог, чтоб ты оказался прав, Монти, — говорю я, — только лучше бы мне все-таки сидеть в Литл-Роке и не гнаться за большими доходами. Даже в неурожайный год там всегда наберется десяток-другой фермеров, готовых поставить свое имя на подписном листе в пользу постройки нового здания для почты, который можно учесть в местном банке сотни за две долларов. А у здешних людей, сдается мне, чересчур развит инстинкт самосохранения и сохранения своего кошелька. Боюсь, что у нас с тобой для такой игры тренировки маловато.

— Напрасные опасения, — говорит Силвер. — Я знаю настоящую цену этому Кретинтауну близ Разиньвилля, и это так же верно, как то, что Северная река — это Гудзон, а Восточная река — вообще не река. Да тут в четырех кварталах от Бродвея живут люди, которые в жизни не видели никаких домов, кроме небоскребов. Живой, деятельный, энергичный житель Запада за каких-нибудь три месяца должен сделаться здесь достаточно заметной фигурой, чтобы заслужить либо снисхождение Джерома, либо осуждение Лоусона.

— Оставим гиперболы, — говорю я, — и скажи, можешь ли ты предложить конкретный способ облегчить здешнее общество на доллар-другой, не обращаясь к Армии спасения и не падая в обморок на крыльце особняка мисс Эллен Гулд?

— Могу предложить хоть двадцать способов, — говорит Силвер. — Сколько у тебя капиталу, Билли?

— Тысяча, — отвечаю.

— А у меня тысяча двести, — говорит он. — Составим компанию и будем делать большие дела. Есть столько возможностей нажить миллион, что я просто не знаю, с какой начинать.

На следующее утро Силвер встречает меня в вестибюле отеля, и я вижу, что он так и пыжится от удовольствия.

— Сегодня мы познакомимся с Дж. П. Морганом, — говорит он. — Тут у меня есть один знакомый в отеле, который хочет нас ему представить. Он его близкий приятель. Говорит, что тот очень любит приезжих с Запада.

— Вот это уже похоже на дело! — говорю я. — Очень буду рад познакомиться с мистером Морганом.

— Да, — говорит Силвер, — нам, пожалуй, не помешает завести знакомства среди финансовых воротил. Мне нравится, что в Нью-Йорке так радушно встречают приезжих.

Фамилия знакомого Силвера была Клейн. В три часа Клейн явился к Силверу в номер вместе со своим приятелем с Уолл-стрита. Мистер Морган был немного похож на свои портреты; левая нога у него была обернута мохнатым полотенцем, и он ходил, опираясь на палку.

— Это мистер Силвер, а это мистер Пескад, — говорит Клейн. — Я думаю, нет нужды, — говорит он, — называть имя великого финансового…

— Ну, ну, ладно, Клейн, — говорит мистер Морган. — Рад познакомиться с вами, джентльмены; меня очень интересует Запад. Клейн сказал мне, что вы из Литл-Рока. У меня как будто имеется парочка железных дорог в тех краях. Может, кому из вас, ребята, охота перекинуться в покер, так я…

— Пирпонт, Пирпонт, — перебивает Клейн. — Вы что, забыли?

— Ах, извините, джентльмены! — говорит Морган. — С тех пор как у меня сделалась подагра, я иногда играю в картишки со знакомыми, которые навещают меня в моем особняке. Скажите, никому из вас не приходилось там, на Западе, встречать Одноглазого Питера? Он жил в Сиэтле, Нью-Мексико.

Не дожидаясь нашего ответа, мистер Морган вдруг сердито застучал палкой об пол и принялся расхаживать по комнате взад и вперед, браня кого-то громким голосом.

— Что, Пирпонт, наверное, на Уолл-стрите опять стараются сбить курс ваших акций? — спрашивает Клейн с усмешкой.

— Какие там еще акции! — грозно рычит мистер Морган. — Это я расстраиваюсь из-за той картины, за которой специально посылал человека в Европу. Только сегодня получил от него телеграмму, что он ищет ее по всей Италии и не может найти. Я бы завтра ж заплатил за эту картину пятьдесят тысяч долларов — да что пятьдесят! Семьдесят пять тысяч заплатил бы. Я дал своему человеку a la carte: покупать за любую цену. Просто не понимаю, почему картинные галереи терпят, что настоящий де Винчи…

— Как, мистер Морган? — говорит Клейн. — Разве не все картины де Винчи находятся в вашей коллекции?

— А что это за картина, мистер Морган? — спрашивает Силвер. — Наверно, она величиной с боковую стену небоскреба «Утюг»?

— Вы, я вижу, не очень разбираетесь в искусстве, мистер Силвер, — говорит Морган. — Это картинка размером двадцать семь дюймов на сорок два, и называется она «Досуг любви». Нарисовано на ней несколько барышень-манекеншиц, которые танцуют тустеп на берегу лиловой речки. В телеграмме говорится, что скорей всего эта картинка уже вывезена в Америку. А без нее моя коллекция не полна. Ну, мне пора, джентльмены. Наш брат, финансист, должен, знаете, соблюдать режим.

Мистер Морган уехал от нас в кэбе вместе с Клейном. После их ухода мы с Силвером долго говорили о том, как простодушны и доверчивы великие люди; Силвер сказал, что обмануть такого человека, как мистер Морган, было бы просто бессовестно; а я сказал, что, на мой взгляд, это было бы неосторожно.

После обеда Клейн предложил пройтись по городу, и мы втроем, я, он и Силвер, отправились на Седьмую авеню посмотреть, какие там есть достопримечательности. В витрине у закладчика Клейн вдруг увидел запонки, которые ему ужасно понравились. Он вошел в лавку, чтобы купить их, а мы вошли вместе с ним.

Когда мы вернулись в отель и Клейн ушел к себе, Силвер вдруг кидается ко мне и начинает размахивать руками.

— Видал? — говорит он. — Ты ее видал, Билли?

— Кого — ее? — спрашиваю.

— Да ту самую картинку, за которой охотится Морган. Она висит у закладчика, прямо над его конторкой. Я только не хотел ничего говорить при Клейне. Будь уверен, это та самая. Барышни прямо как живые, из таких, что носят платья сорок шестого размера, но там-то они обходятся без платьев. И все так меланхолично выбрыкивают ногами, и речка тут же, и берег. Сколько, мистер Морган сказал, он бы отдал за эту картину? Ну, неужели не понимаешь? Ведь хозяин лавки наверняка не знает, что у него там за сокровище.

На следующее утро лавка еще не успела открыться, а мы с Силвером уже были тут как тут, словно двое забулдыг, которым не терпится раздобыть денег на выпивку под заклад воскресного костюма. Входим мы в лавку и начинаем рассматривать цепочки для часов.

— Это что за мазня у вас там висит, над конторкой? — говорит Силвер хозяину как бы между прочим. — Вообще говоря, никудышная картинка, но мне на ней приглянулась вон та рыженькая, с острыми лопатками. Я бы вам предложил за нее два доллара с четвертью, да боюсь, как бы вы не разбили какие-нибудь хрупкие предметы, когда броситесь поскорее снимать ее с гвоздя.

Хозяин усмехается и продолжает раскладывать перед нами часовые цепочки накладного золота.

— Эту картину, — говорит он, — принес мне в заклад один итальянец год тому назад. Я ему дал под нее пятьсот долларов. Это «Досуг любви» Леонардо де Винчи. Как раз два дня тому назад истек законный срок, так что сейчас она уже поступила в продажу как невыкупленный заклад. Вот, рекомендую эту цепочку, очень модный фасон.

Полчаса спустя мы с Силвером вышли из лавки с картиной подмышкой, заплатив за нее ростовщику две тысячи наличными. Силвер сразу же сел в кэб и покатил к Моргану в банк. Я вернулся в отель, сижу и дожидаюсь. Через два часа является Силвер.

— Ну, как, застал мистера Моргана? — спрашиваю я. — Сколько он заплатил за картину?

Силвер садится и начинает перебирать бахрому скатерти.

— Мистера Моргана мне застать не удалось, — говорит он, — потому что мистер Морган уже второй месяц путешествует по Европе. Но вот чего я не могу понять, Билли: эта самая картинка продается во всех универсальных магазинах и стоит вместе с рамкой три доллара сорок восемь центов. А за рамку отдельно просят три доллара пятьдесят центов — как же это получается, хотел бы я знать?

 

 

Montague Silver, the finest street man and art grafter in the West, says to me once in Little Rock: "If you ever lose your mind, Billy, and get too old to do honest swindling among grown men, go to New York. In the West a sucker is born every minute; but in New York they appear in chunks of roe — you can't count 'em!"

Two years afterward I found that I couldn't remember the names of the Russian admirals, and I noticed some gray hairs over my left ear; so I knew the time had arrived for me to take Silver's advice.

I struck New York about noon one day, and took a walk up Broadway. And I run against Silver himself, all encompassed up in a spacious kind of haberdashery, leaning against a hotel and rubbing the half-moons on his nails with a silk handkerchief.

"Paresis or superannuated?" I asks him.

"Hello, Billy," says Silver; "I'm glad to see you. Yes, it seemed to me that the West was accumulating a little too much wiseness. I've been saving New York for dessert. I know it's a low-down trick to take things from these people. They only know this and that and pass to and fro and think ever and anon. I'd hate for my mother to know I was skinning these weak-minded ones. She raised me better."

"Is there a crush already in the waiting rooms of the old doctor that does skin grafting?" I asks.

"Well, no," says Silver; "you needn't back Epidermis to win today. I've only been here a month. But I'm ready to begin; and the members of Willie Manhattan's Sunday School class, each of whom has volunteered to contribute a portion of cuticle toward this rehabilitation, may as well send their photos to the Evening Daily.

"I've been studying the town," says Silver, "and reading the papers every day, and I know it as well as the cat in the City Hall knows an O'Sullivan. People here lie down on the floor and scream and kick when you are the least bit slow about taking money from them. Come up in my room and I'll tell you. We'll work the town together, Billy, for the sake of old times."

Silver takes me up in a hotel. He has a quantity of irrelevant objects lying about.

"There's more ways of getting money from these metropolitan hayseeds," says Silver, "than there is of cooking rice in Charleston, S. C. They'll bite at anything. The brains of most of 'em commute. The wiser they are in intelligence the less perception of cognizance they have. Why, didin't a man the other day sell J. P. Morgan an oil portrait of Rockefeller, Jr., for Andrea del Sarto's celebrated painting of the young Saint John!

"You see that bundle of printed stuff in the corner, Billy? That's gold mining stock. I started out one day to sell that, but I quit it in two hours. Why? Got arrested for blocking the street. People fought to buy it. I sold the policeman a block of it on the way to the station-house, and then I took it off the market. I don't want people to give me their money. I want some little consideration connected with the transaction to keep my pride from being hurt. I want 'em to guess the missing letter in Chic-go, or draw to a pair of nines before they pay me a cent of money.

"Now there's another little scheme that worked so easy I had to quit it. You see that bottle of blue ink on the table? I tattooed an anchor on the back of my hand and went to a bank and told 'em I was Admiral Dewey's nephew. They offered to cash my draft on him for a thousand, but I didn't know my uncle's first name. It shows, though, what an easy town it is. As for burglars, they won't go in a house now unless there's a hot supper ready and a few college students to wait on 'em. They're slugging citizens all over the upper part of the city and I guess, taking the town from end to end, it's a plain case of assault and Battery."

"Monty," says I, when Silver had slacked, up, "you may have Manhattan correctly discriminated in your perorative, but I doubt it. I've only been in town two hours, but it don't dawn upon me that it's ours with a cherry in it. There ain't enough rus in urbe about it to suit me. I'd be a good deal much better satisfied if the citizens had a straw or more in their hair, and run more to velveteen vests and buckeye watch charms. They don't look easy to me."

"You've got it, Billy," says Silver. "All emigrants have it. New York's bigger than Little Rock or Europe, and it frightens a foreigner. You'll be all right. I tell you I feel like slapping the people here because they don't send me all their money in laundry baskets, with germicide sprinkled over it. I hate to go down on the street to get it. Who wears the diamonds in this town? Why, Winnie, the Wiretapper's wife, and Bella, the Buncosteerer's bride. New Yorkers can be worked easier than a blue rose on a tidy. The only thing that bothers me is I know I'll break the cigars in my vest pocket when I get my clothes all full of twenties."

"I hope you are right, Monty," says I; "but I wish all the same I had been satisfied with a small business in Little Rock. The crop of farmers is never so short out there but what you can get a few of 'em to sign a petition for a new post office that you can discount for $200 at the county bank. The people hear appear to possess instincts of self-preservation and illiberality. I fear me that we are not cultured enough to tackle this game."

"Don't worry," says Silver. "I've got this Jayville-near-Tarrytown correctly estimated as sure as North River is the Hudson and East River ain't a river. Why, there are people living in four blocks of Broadway who never saw any kind of a building except a skyscraper in their lives! A good, live hustling Western man ought to get conspicuous enough here inside of three months to incur either Jerome's clemency or Lawson's displeasure."

"Hyperbole aside," says I, "do you know of any immediate system of buncoing the community out of a dollar or two except by applying to the Salvation Army or having a fit on Miss Helen Gould's doorsteps?"

"Dozens of 'em," says Silver. "How much capital have you got, Billy?"

"A thousand," I told him.

"I've got $1,200," says he. "We'll pool and do a big piece of business. There's so many ways we can make a million that I don't know how to begin."

The next morning Silver meets me at the hotel and he is all sonorous and stirred with a kind of silent joy.

"We're to meet J. P. Morgan this afternoon," says he. "A man I know in the hotel wants to introduce us. He's a friend of his. He says he likes to meet people from the West."

"That sounds nice and plausible," says I. "I'd like to know Mr. Morgan."

"It won't hurt us a bit," says Silver, "to get acquainted with a few finance kings. I kind of like the social way New York has with strangers."

The man Silver knew was named Klein. At three o'clock Klein brought his Wall Street friend to see us in Silver's room. "Mr. Morgan" looked some like his pictures, and he had a Turkish towel wrapped around his left foot, and he walked with a cane.

"Mr. Silver and Mr. Pescud," says Klein. "It sounds superfluous," says he, "to mention the name of the greatest financial — "

"Cut it out, Klein," says Mr. Morgan. "I'm glad to know you gents; I take great interest in the West. Klein tells me you're from Little Rock. I think I've a railroad or two out there somewhere. If either of you guys would like to deal a hand or two of stud poker I — "

"Now, Pierpont," cuts in Klein, "you forget!"

"Excuse me, gents!" says Morgan; "since I've had the gout so bad I sometimes play a social game of cards at my house. Neither of you never knew One-eyed Peters, did you, while you was around Little Rock? He lived in Seattle, New Mexico."

Before we could answer, Mr. Morgan hammers on the floor with his can and begins to walk up and down, swearing in a loud tone of voice.

"They have been pounding your stocks to-day on the Street, Pierpont?" asks Klein, smiling.

"Stocks! No!" roars Mr. Morgan. "It's that picture I sent an agent to Europe to buy. I just thought about it. He cabled me to-day that it ain't to be found in all Italy. I'd pay $50,000 to-morrow for that picture — yes, $75,000. I give the agent a la carte in purchasing it. I cannot understand why the art galleries will allow a De Vinchy to — "

"Why, Mr. Morgan," says klein; "I thought you owned all of the De Vinchy paintings."

"What is the picture like, Mr. Morgan?" asks Silver. "It must be as big as the side of the Flatiron Building."

"I'm afraid your art education is on the bum, Mr. Silver," says Morgan. "The picture is 27 inches by 42; and it is called 'Love's Idle Hour.' It represents a number of cloak models doing the two-step on the bank of a purple river. The cablegram said it might have been brought to this country. My collection will never be complete without that picture. Well, so long, gents; us financiers must keep early hours."

Mr. Morgan and Klein went away together in a cab. Me and Silver talked about how simple and unsuspecting great people was; and Silver said what a shame it would be to try to rob a man like Mr. Morgan; and I said I thought it would be rather imprudent, myself. Klein proposes a stroll after dinner; and me and him and Silver walks down toward Seventh Avenue to see the sights. Klein sees a pair of cuff links that instigate his admiration in a pawnshop window, and we all go in while he buys 'em.

After we got back to the hotel and Klein had gone, Silver jumps at me and waves his hands.

"Did you see it?" says he. "Did you see it, Billy?"

"What?" I asks.

"Why, that picture that Morgan wants. It's hanging in that pawnshop, behind the desk. I didn't say anything because Klein was there. It's the article sure as you live. The girls are as natural as paint can make them, all measuring 36 and 25 and 42 skirts, if they had any skirts, and they're doing a buck-and-wing on the bank of a river with the blues. What did Mr. Morgan say he'd give for it? Oh, don't make me tell you. They can't know what it is in that pawnshop."

When the pawnshop opened the next morning me and Silver was standing there as anxious as if we wanted to soak our Sunday suit to buy a drink. We sauntered inside, and began to look at watch-chains.

"That's a violent specimen of a chromo you've got up there," remarked Silver, casual, to the pawnbroker. "But I kind of enthuse over the girl with the shoulderblades and red bunting. Would an offer of $2.25 for it cause you to knock over any fragile articles of your stock in hurrying it off the nail?"

The pawnbroker smiles and goes on showing us plate watch-chains.

"That picture," says he, "was pledged a year ago by an Italian gentleman. I loaned him $500 on it. It is called 'Love's Idle Hour,' and it is by Leonardo de Vinchy. Two days ago the legal time expired, and it became an unredeemed pledge. Here is a style of chain that is worn a great deal now."

At the end of half an hour me and Silver paid the pawnbroker $2,000 and walked out with the picture. Silver got into a cab with it and started for Morgan's office. I goes to the hotel and waits for him. In two hours Silver comes back.

"Did you see Mr. Morgan?" I asks. "How much did he pay you for it?"

Silver sits down and fools with a tassel on the table cover.

"I never exactly saw Mr. Morgan," he says, "because Mr. Morgan's been in Europe for a month. But what's worrying me, Billy, is this: The department stores have all got that same picture on sale, framed, for $3.48. And they charge $3.50 for the frame alone — that's what I can't understand."

 

   Аударған Ерден Қарсыбеков