Бар адамзатқа ортақ үлес

(О. Генри)

Родственные души

(О. Генри)

Makes the Whole World Kin

(O. Henry)

 

Терезеден тез кіріп алған тонаушы көзін жан-жағына жүгіртіп, бір орнында тұрып қалды. Себебі өз өзін сыйлайтын әр тонаушы қол сұғардан бұрын, алдымен көзіне үйренуге уақыт береді.

Ол осы жеке үйдің иелері туралы пікір қалыптастырып үлгерген еді. Шегеленген алдыңғы есік пен күтімсіз өскен Бостон шырмауығын* байқаған ол, әртүрлі жорамал құрып, үйге қарайтын әйелдің қазір мұхит жағалауында бір сүйкімді, теңіз кепкесін киген адаммен танысып алғанын, оған өзінің сезімтал, жалғызсыраған жүрегін ешкім де түсінбейтіні туралы айтып жатқанын елестетіп жүрген. Ал үшінші қабатта жарықтың жанғанын көріп, қараңғының түскенін ескерген ол, отағасы енді үйге оралған және жуырда жарығы сөніп, ұйқыға бөленер деп түсінген. Иә, табиғатта да, жан бойында да күз орнай бастағанда, өнегелі жұрт мейрамханалар мен хатшы қыздарды бос әуре деп танып, өткінші әбігерден сақтайтын әдептілік пен инабаттылыққа салынып, заңды әйелдерінің оралуын тілеп отырады.

Тонаушы темекісін тұтатып жіберді. Сіріңкенің жарығында оның келбеті бір сәтке болса да көрініп шықты. Бұл тонаушылардың үшінші түрінің өкілі еді. Ондайлар көпшілікке әлі жақсы танылмаған болатын. Полиция бізді тек бірінші екі түрімен таныстырып қойған. Олардың айырмалық белгісі өте оңай есте сақталады — ол жағаның болу-болмауына байланысты.

Егер ұсталған тонаушының үстінде жағасы жоқ киім-кешек болса, онда бұл ең төменгі сатыға дейін азғындап түскен сұмырайдың болғаны. Әлдеқашан шерифтің қолкісенін ұрлап, қамаудан құтылған ұр да жық қылмыскердің өзі ғой, деп ондайды бәрі күдіктене бастайды.

Тонаушылардың жақсы таныс енді бір түрі жағасы бар киіммен жүреді. Күн жарықта өзін нағыз джентльмендей ұстап, костюмін шешпей ланч ішеді, ал кешке қарай өзінің негізгі ерсі кәсібіне көшеді. Ондайдың шешесі Оушен Гроувтегі* аса бай әрі құрметті тұрғындардың арасынан табылады. Ұсталған жағдайда, ол камерасына ең алдымен тырнаққа арналған егеуішті және «Полицейлік газетті» әкелуді сұрайды. Штаттар мен Территориялардың* әрқайсында оның бір-бір әйелі болады, және олар туралы газеттер жиі жазып, суреті ретінде еш емдеуге жарамайтын, науқас әйелдердің мұрағаттан алынған суреттерін пайдаланады.

Біздің тонаушымыздың үстінде көк свитер болған. Ол джентльмен де, Хеллз Китчен* аймағының бұзығы да емес еді. Полиция ондай салмақты әрі қарапайым, өз орнын таба білетін тонаушы туралы естіп көрмеген және бұның қай түрге жатқызылатынын білмеген де шығар.

Үшінші типтік тонаушымыз үй ішіне қадамын ақырын басты. Оның бетпердесі де, қалта шамы да болған жоқ, аяқ киімінің табанында каучук та болмады. Ол қалтасында револьверін ғана ұстап, сағызын ойлана жүріп шайнаған.

Үйдің жиһазы тысталған қалпында тұрған. Күміс бұйымдар көрінетін жерден алыс тығылып, темірсандықта сақтаулы болған. Бүгінгі олжаның аса құнды болмайтыны анық болды. Тонаушы үй иесінің қараңғылау бөлмесіне беттеді. Ол кісі жалғыздық жүгінен иіліп қалмауға көмектесетін жұбатарлық жайттарды қиялдаумен болып, қатты ұйықтап жатқан болар. Адал, заңды табысын осы жерден «сипап» іздеу керек еді. Бос жатқан ақша болсын, сағат немесе асыл таспен безендірілген түйреуіш болсын, әйтеуір шектен тыс, таңғалдырарлық ешнәрсеге үміттенбеген еді. Ашық болған терезені көргеннен соң, тонаушы бұл жерде өз бағын сынап көргісі келді.

Бөлмедегі газ шамының жарығы өте бәсең болған. Еш үн шығармай тонаушы есікті ашты. Отағасы төсекте ұйықтап жатты. Үстелшеде оралып қалған бірнеше доллар, сағат пен кілт, үш покер дөңгелегі, езілген сигарлар, қызғылт түсті шаш қыстырғышы шашылып жатқан. Қасында таңертеңгіге қалдырылған жаңа бромозельцер дәрісі тұрды.

Тонаушы үстелше жаққа қимылдай бастағанда, ұйықтаған кісі кенеттен ыңқылдап, көзін аша қалды.

— Қимылдамай жат, — деді тонаушы сабырлы сарынмен. Үшінші типтегілерде тістеніп сөйлеу деген жоқ еді. Үй иесі өзіне бағытталған револьвердің аузына қарап, еш қимылсыз жатты.

— Енді қолыңды көтер, — деп тонаушы бұйрық тастады.

Төсекте жатқан адамның қылау түскен қоңырша, үшкірлеу сақалы болған, мұндай дантистерде жиі кездеседі. Өзі тұлғалы, сыйлы, бірақ ашуқор адамның әсерін қалдырды. Ол орнынан тұрыңқырап, оң қолын көтерді.

— Екінші қолыңды да көтер, — деді тонаушы. — Мүмкін екі қолыңмен де ата алатын шығарсың. Екіге дейін санай аласың ғой? Тездет.

— Оны көтере алмаймын, — деді үй иесі бұзылған бет-аузымен.

— Не себеппен?

— Сол иығымды ревматизм ұстап қалды.

— Өткір ревматизм ба?

— Қазір өткір емес, созылмалы ревматизмге айналды. — Тонаушы қаруын науқасқа көздеп ұстаған қалыпта тұрып қалды. Ол үстелшедегі ұсақ-түйекке бір қарап, сосын абыржыған кейіппен төсектегі адамға қайтадан қарады. Осы кезде оның да бет-аузы бұзылып қалды.

— Ондай қисайғанды қойыңыз, — деп үй иесі шаңқылдай қалды. — Тонауға келсеңіз, неге тонамайсыз? Әне заттарым жатыр.

— Кешірім сұраймын, — деді тонаушы, бір жымиып, — мені де сол індет шаншып алды. Бағыңа орай, мен ревматизммен бұрыннан дос болып алдым. Менің де сол қолым ауырады. Тұқылыңды көтермей қойғанда, мен болмаса, басқа біреу саған оғын аямас еді.

— Ауырғанға көп болды ма? — деп сұрады үй иесі.

— Төрт жылдай болды. Енді одан құтылмаспын. Бұл ауру бір жұқса, өмірлік серігің болып кетеді.

— Сылдырмақты жылан майын ішіп көргеніңіз бар ма?

— Шелектеп ішкем. Маған жұмсалған жыланның бәрін бір тізбектесе, олар Марсқа дейін жетер еді, ал олардың сылдыры Миссисипи бойында да естілер еді.

— Біреулер Чизелюм дәрілерін ішуге кеңес береді, — деді үй иесі.

— Бос сандырақ! — деп жауап берді тонаушы. — Оны бес ай бойы іштім, түк көмектеспеді. Ал Финкельхэм сығындысын ішіп, Галаад шипамайын қолыма жағып жүрген кезімде ауырғаным сәл басылған еді. Бірақ сол жылы мен қалтамда үнемі ат тағасын да ұстап жүргем, негізгі әсерін сол тигізген болар.

— Мазаңыз көбірек кететін кез қашан, таң атқанда ма, түнде ме?

— Түнде ғой, нағыз жұмыс басталғанда. Сен қолыңды түсіре берсеш, отыра бересің бе солай? Бликерстаф қан тазалағышы туралы не айтасың?

— Ішіп көргенім жоқ. Ал сізді ауру анда-санда шаншып ала ма, әлде ол үнемі сыздап тұра ма?

Тонаушы төсектің аяқ жағына отырып, қаруын тізесіне қойып ұстай берді.

— Толқындап келеді, — деді ол. — Күтпегенде бір шайып алады. Жоғарғы қабаттарда жұмыс істеуден бас тартуға мәжбүр болдым, себебі жарты жолда бірнеше рет қатты ұстап қалған. Мен былай айтайын — малғұн дәрігерлер мына ауруға не істеу болатынын мүлдем білмейді.

— Келісемін. Мен мыңдаған долларды жұмсап, еш нәтижеге жетпедім. Ал сіздікі іси ма?

— Азанда ісіп кетеді. Ал жаңбыр жауар алдында — құдай сақтасын!

— Менде де сол, — деді үй иесі. — Кішігірім бұлттың өзі Флоридада түзеліп, Нью-Йоркке қарай қалқи бастаса, қолым бірден қақсап кетеді. Ал көрші театрда көрермендерді жылатып қоятын мелодрама қойылса, сол жағым дірілдей бастайды.

— Иә, тозаққа түскендей боласың, — деді тонаушы.

— Дәл солай, — деп күрсінді үй иесі.

Тонаушы револьверіне қарап алды да, ыңғайсыздана қалтасына тығып жіберді.

— Бауырым, — деді ол қысылып, — оподельдок туралы естуің бар ма?

— Құр былжырақ! Теріге сары майды жаққанмен бірдей.

— Дұрыс айтасың. Кішкентай қыздарға ғана жарайтын дәрі. Бұл нашар жағдайымызға көмектесер жалғыз ғана дауа бар, а? Баяғы көңіл көтеретін, бой қыздыратын ішімдік. Жұмысым үшін реніш болмасын. Киініп алсаң, тезірек барға барайық. Жөнсіздігімді кешірерсің, бірақ... ай-ай! Тағы да ұстап алды!

— Мен біреудің көмегінсіз киіне алмаймын, осындай жағдайыма бір аптадай болды. — деді үй иесі. — Томас жатып қалған шығар, сондықтан...

— Ештеңе етпейді. Маған сүйене бер, — деді тонаушы.

Осы кезде үй иесі өзінің шағын сақалын сипап, ар-ұят ережелерін есіне түсіре бастады.

— Бұл ыңғайсыз екен, — деп бастады ол.

— Міні көйлегің, — деп жауап берді тонаушы. — Менің бір танысым Омберри шипамайын мақтайды, оны екі аптадай ішіп, қазір киінгенде барлық түймелерін өзі салады екен.

Екеуі астыға түсіп, табалдырықтан аттар алдында, үй иесі бұрылып қалып, бөлмесіне қарай ұмтылды.

— Ақшамды үстелшеде қалдырып қойыппын, — деп түсіндіре бастады ол.

Тонаушы оны оң жеңінен ұстап, қатайған түрімен айтты:

— Жарайды енді, қоя сал, мен шақырып тұрмын ғой. Сен осы ғажайып жаңғақтарынан да дәрі жасалатынын біліп пе ең?

 

 

Вор быстро скользнул в окно и замер, стараясь освоиться с обстановкой. Всякий уважающий себя вор сначала освоится среди чужого добра, а потом начнет его присваивать.

Вор находился в частном особняке. Заколоченная парадная дверь и неподстриженный плющ подсказали ему, что хозяйка дома сидит сейчас где-нибудь на мраморной террасе, омываемой волнами океана, и объясняет исполненному сочувствия молодому человеку в спортивной морской фуражке, что никто никогда не понимал ее одинокой и возвышенной души. Освещенные окна третьего этажа в сочетании с концом сезона, в свою очередь, свидетельствовали о том, что хозяин уже вернулся домой и скоро потушит свет и отойдет ко сну. Ибо сентябрь — такая пора в природе и в жизни человека, когда всякий добропорядочный семьянин приходит к заключению, что стенографистки и кафе на крышах — тщета и суета, и, ощутив в себе тягу к благопристойности и нравственному совершенству, как ценностям более прочным, начинает поджидать домой свою законную половину.

Вор закурил папиросу. Прикрытый ладонью огонек спички осветил на мгновение то, что было в нем наиболее выдающегося, — длинный нос и торчащие скулы. Вор принадлежал к третьей разновидности. Эта разновидность еще не изучена и не получила широкого признания. Полиция познакомила нас только с первой и со второй. Классификация их чрезвычайно проста. Отличительной приметой служит воротничок.

Если на пойманном воре не удается обнаружить крахмального воротничка, нам заявляют, что это опаснейший выродок, вконец разложившийся тип, и тотчас возникает подозрение — не тот ли это закоренелый преступник, который в тысяча восемьсот семьдесят восьмом году выкрал наручники из кармана полицейского Хэннесси и нахально избежал ареста.

Представитель другой широко известной разновидности — это вор в крахмальном воротничке. Его обычно называют вор-джентльмен. Днем он либо завтракает в смокинге, либо расхаживает, переодевшись обойщиком, вечером же приступает к своему основному, гнусному занятию — ограблению квартир. Мать его — весьма богатая, почтенная леди, проживающая в респектабельнейшем Оушен-Гроув, и, когда его препровождают в тюремную камеру, он первым долгом требует себе пилочку для ногтей и «Полицейскую газету». У него есть жена в каждом штате и невесты во всех территориях, и газеты сериями печатают портреты жертв его матримониальной страсти, используя для этого извлеченные из архива фотографии недужных особ женского пола, от которых отказались все доктора и которые получили исцеление от одного флакона патентованного средства, испытав значительное облегчение при первом же глотке.

На воре был синий свитер. Этот вор не принадлежал ни к категории джентльменов, ни к категории поваров из Адовой Кухни. Полиция, несомненно, стала бы в тупик при попытке его классифицировать. Ей еще не доводилось слышать о солидном, степенном воре, не проявляющем тенденции ни опуститься на дно, ни залететь слишком высоко.

Вор третьей категории начал крадучись продвигаться вперед. Он не носил на лице маски, не держал в руке потайного фонарика, и на ногах у него не было башмаков на каучуковой подошве. Вместо этого он запасся револьвером тридцать восьмого калибра и задумчиво жевал мятную резинку.

Мебель в доме еще стояла в чехлах. Серебро было убрано подальше — в сейфы. Вор не рассчитывал на особенно богатый улов. Путь его лежал в тускло освещенную комнату третьего этажа, где хозяин дома спал тяжелым сном после тех услад, которые он так или иначе должен был находить, дабы не погибнуть под бременем одиночества. Там и следовало «пощупать» на предмет честной, законной, профессиональной поживы. Может, попадется немного денег, часы, булавка с драгоценным камнем… словом, ничего сногсшибательного, выходящего из ряда вон. Просто вор увидел распахнутое окно и решил попытать счастья.

Вор неслышно приоткрыл дверь в слабо освещенную комнату. Газовый рожок был привернут. На кровати спал человек. На туалетном столике в беспорядке валялись различные предметы — пачка смятых банкнот, часы, ключи, три покерных фишки, несколько сломанных сигар и розовый бант. Тут же стояла бутылка сельтерской, припасенная на утро для прояснения мозгов.

Вор сделал три осторожных шага по направлению к столику. Спящий жалобно застонал и открыл глаза. И тут же сунул правую руку под подушку, но не успел вытащить ее обратно.

— Лежать тихо! — сказал вор нормальным человеческим голосом. Воры третьей категории не говорят свистящим шепотом. Человек в постели посмотрел на дуло направленного на него револьвера и замер.

— Руки вверх! — приказал вор.

У человека была каштановая с проседью бородка клинышком, как у дантистов, которые рвут зубы без боли. Он производил впечатление солидного, почтенного обывателя и был, как видно, весьма желчен, а сейчас вдобавок чрезвычайно раздосадован и возмущен. Он сел в постели и поднял правую руку.

— А ну-ка, вторую! — сказал вор. — Может, вы двусмысленный и стреляете левой. Вы умеете считать до двух? Ну, живо!

— Не могу поднять эту, — сказал обыватель с болезненной гримасой.

— А что с ней такое?

— Ревматизм в плече.

— Острый?

— Был острый. Теперь хронический.

Вор с минуту стоял молча, держа ревматика под прицелом. Он глянул украдкой на туалетный столик с разбросанной на нем добычей и снова в замешательстве уставился на человека, сидевшего в постели. Внезапно его лицо тоже исказила гримаса.

— Перестаньте корчить рожи! — с раздражением крикнул обыватель. — Пришли грабить, так грабьте. Забирайте, что там на туалете.

— Прошу прощенья, — сказал вор с усмешкой. — Меня вот тоже скрутило. Вам, знаете ли, повезло — ведь мы с ревматизмом старинные приятели. И тоже в левой. Всякий другой на моем месте продырявил бы вас насквозь, когда вы не подняли свою левую клешню.

— И давно у вас? — поинтересовался обыватель.

— Пятый год. Да теперь уж не отвяжется. Стоит только заполучить это удовольствие — пиши пропало.

— А вы не пробовали жир гремучей змеи? — с любопытством спросил обыватель.

— Галлонами изводил. Если всех гремучих змей, которых я обезжирил, вытянуть цепочкой, так она восемь раз достанет от земли до Сатурна, а уж греметь будет так, что заткнут уши в Вальпараисо.

— Некоторые принимают «Пилюли Чизельма», — заметил обыватель.

— Шарлатанство, — сказал вор. — Пять месяцев глотал эту дрянь. Никакого толку. Вот когда я пил «Экстракт Финкельхема», делал припарки из «Галаадского бальзама» и применял «Поттавский болеутоляющий пульверизатор», вроде как немного полегчало. Только сдается мне, что помог главным образом конский каштан, который я таскал в левом кармане.

— Вас когда хуже донимает, по утрам или ночью?

— Ночью, — сказал вор. — Когда самая работа. Слушайте, да вы опустите руку… Не станете же вы… А «Бликерстафовский кровоочиститель» вы не пробовали?

— Нет, не приходилось. А у вас как — приступами или все время ноет?

Вор присел в ногах кровати и положил револьвер на колено.

— Скачками, — сказал он. — Набрасывается, когда не ждешь. Пришлось отказаться от верхних этажей — раза два уже застрял, скрутило на полдороге. Знаете, что я вам скажу: ни черта в этой болезни доктора не смыслят.

— И я так считаю. Потратил тысячу долларов, и все впустую. У вас распухает?

— По утрам. А уж перед дождем — просто мочи нет.

— Ну да, у меня тоже. Стоит какому-нибудь паршивому облачку величиной с салфетку тронуться к нам в путь из Флориды, и я уже чувствую его приближение. А если случится пройти мимо театра, когда там идет мелодрама «Болотные туманы», сырость так вопьется в плечо, что его начинает дергать, как зуб.

— Да, ничем не уймешь. Адовы муки, — сказал вор.

— Вы правы, — вздохнул обыватель.

Вор поглядел на свой револьвер и с напускной развязностью сунул его в карман.

— Послушайте, приятель, — сказал он, стараясь преодолеть неловкость. — А вы не пробовали оподельдок?

— Чушь! — сказал обыватель сердито. — С таким же успехом можно втирать коровье масло.

— Правильно, — согласился вор. — Годится только для крошки Минни, когда киска оцарапает ей пальчик. Скажу вам прямо — дело наше дрянь. Только одна вещь на свете помогает. Добрая, старая, горячительная, веселящая сердце выпивка. Послушайте, старина… вы на меня не серчайте… Это дело, само собой, побоку… Одевайтесь-ка, и пойдем выпьем. Вы уж простите, если я… ух ты, черт! Опять схватил, гадюка!

— Скоро неделя, как я лишен возможности одеваться без посторонней помощи, — сказал обыватель. — Боюсь, что Томас уже лег, и…

— Ничего, вылезайте из своего логова, — сказал вор. — Я помогу вам нацепить что-нибудь.

Условности и приличия мощной волной всколыхнулись в сознании обывателя. Он погладил свою седеющую бородку.

— Это в высшей степени необычно… — начал он.

— Вот ваша рубашка, — сказал вор. — Ныряйте в нее. Между прочим, один человек говорил мне, что «Растирание Омберри» так починило его в две недели, что он стал сам завязывать себе галстук.

На пороге обыватель остановился и шагнул обратно.

— Чуть не ушел без денег, — сказал он. — Выложил их с вечера на туалетный столик.

Вор поймал его за рукав.

— Ладно, пошли, — сказал он грубовато. — Бросьте это. Я вас приглашаю. На выпивку хватит. А вы никогда не пробовали «Чудодейственный орех» и мазь из сосновых иголок?

 

The burglar stepped inside the window quickly, and then he took his time. A burglar who respects his art always takes his time before taking anything else.

The house was a private residence. By its boarded front door and untrimmed Boston ivy the burglar knew that the mistress of it was sitting on some oceanside piazza telling a sympathetic man in a yachting cap that no one had ever understood her sensitive, lonely heart. He knew by the light in the third-story front windows, and by the lateness of the season, that the master of the house had come home, and would soon extinguish his light and retire. For it was September of the year and of the soul, in which season the house's good man comes to consider roof gardens and stenographers as vanities, and to desire the return of his mate and the more durable blessings of decorum and the moral excellencies.

The burglar lighted a cigarette. The guarded glow of the match illuminated his salient points for a moment. He belonged to the third type of burglars.

This third type has not yet been recognized and accepted. The police have made us familiar with the first and second. Their classification is simple. The collar is the distinguishing mark.

When a burglar is caught who does not wear a collar he is described as a degenerate of the lowest type, singularly vicious and depraved, and is suspected of being the desperate criminal who stole the handcuffs out of Patrolman Hennessy's pocket in 1878 and walked away to escape arrest.

The other well-known type is the burglar who wears a collar. He is always referred to as a Raffles in real life. He is invariably a gentleman by daylight, breakfasting in a dress suit, and posing as a paperhanger, while after dark he plies his nefarious occupation of burglary. His mother is an extremely wealthy and respected resident of Ocean Grove, and when he is conducted to his cell he asks at once for a nail file and the Police Gazette. He always has a wife in every State in the Union and fiancees in all the Territories, and the newspapers print his matrimonial gallery out of their stock of cuts of the ladies who were cured by only one bottle after having been given up by five doctors, experiencing great relief after the first dose.

The burglar wore a blue sweater. He was neither a Raffles nor one of the chefs from Hell's Kitchen. The police would have been baffled had they attempted to classify him. They have not yet heard of the respectable, unassuming burglar who is neither above nor below his station.

This burglar of the third class began to prowl. He wore no masks, dark lanterns, or gum shoes. He carried a 88-calibre revolver in his pocket, and he chewed peppermint gum thoughtfully.

The furniture of the house was swathed in its summer dust protectors. The silver was far away in safe-deposit vaults. The burglar expected no remarkable "haul." His objective point was that dimly lighted room where the master of the house should be sleeping heavily after whatever solace he had sought to lighten the burden of his loneliness. A "touch" might be made there to the extent of legitimate, fair professional profits — loose money, a watch, a jewelled stick-pin — nothing exorbitant or beyond rea son. He had seen the window left open and had taken the chance.

The burglar softly opened the door of the lighted room. The gas was turned low. A man lay in the bed asleep. On the dresser lay many things in confusion — a crumpled roll of bills, a watch, keys, three poker chips, crushed cigars, a pink silk hair bow, and an unopened bottle of bromo-seltzer for a bulwark in the morning.

The burglar took three steps toward the dresser. The man in the bed suddenly uttered a squeaky groan and opened his eyes. His right hand slid under his pillow, but remained there.

"Lay still," said the burglar in conversational tone. Burglars of the third type do not hiss. The citizen in the bed looked at the round end of the burglar's pistol and lay still.

"Now hold up both your hands," commanded the burglar.

The citizen had a little, pointed, brown-and-gray beard, like that of a painless dentist. He looked solid, esteemed, irritable, and disgusted. He sat up in bed and raised his right hand above his head.

"Up with the other one," ordered the burglar. "You might be amphibious and shoot with your left. You can count two, can't you? Hurry up, now."

"Can't raise the other one," said the citizen, with a contortion of his lineaments.

"What's the matter with it?"

"Rheumatism in the shoulder."

"Inflammatory?"

"Was. The inflammation has gone down." The burglar stood for a moment or two, holding his gun on the afflicted one. He glanced at the plunder on the dresser and then, with a half-embarrassed air, back at the man in the bed. Then he, too, made a sudden grimace.

"Don't stand there making faces," snapped the citizen, bad-humouredly. "If you've come to burgle why don't you do it? There's some stuff lying around."

"'Scuse me," said the burglar, with a grin; "but it just socked me one, too. It's good for you that rheumatism and me happens to be old pals. I got it in my left arm, too. Most anybody but me would have popped you when you wouldn't hoist that left claw of yours."

"How long have you had it?" inquired the citizen.

"Four years. I guess that ain't all. Once you've got it, it's you for a rheumatic life — that's my judgment."

"Ever try rattlesnake oil?" asked the citizen, interestedly.

"Gallons," said the burglar. "If all the snakes I've used the oil of was strung out in a row they'd reach eight times as far as Saturn, and the rattles could be heard at Valparaiso, Indiana, and back."

"Some use Chiselum's Pills," remarked the citizen.

"Fudge!" said the burglar. "Took 'em five months. No good. I had some relief the year I tried Finkelham's Extract, Balm of Gilead poultices and Potts's Pain Pulverizer; but I think it was the buckeye I carried in my pocket what done the trick."

"Is yours worse in the morning or at night?" asked the citizen.

"Night," said the burglar; "just when I'm busiest. Say, take down that arm of yours — I guess you won't — Say! did you ever try Blickerstaff's Blood Builder?"

"I never did. Does yours come in paroxysms or is it a steady pain?"

The burglar sat down on the foot of the bed and rested his gun on his crossed knee.

"It jumps," said he. "It strikes me when I ain't looking for it. I had to give up second-story work because I got stuck sometimes half-way up. Tell you what — I don't believe the bloomin' doctors know what is good for it."

"Same here. I've spent a thousand dollars without getting any relief. Yours swell any?"

"Of mornings. And when it's goin' to rain — great Christopher!"

"Me, too," said the citizen. "I can tell when a streak of humidity the size of a table-cloth starts from Florida on its way to New York. And if I pass a theatre where there's an 'East Lynne' matinee going on, the moisture starts my left arm jumping like a toothache."

"It's undiluted — hades!" said the burglar.

"You're dead right," said the citizen.

The burglar looked down at his pistol and thrust it into his pocket with an awkward attempt at ease.

"Say, old man," he said, constrainedly, "ever try opodeldoc?"

"Slop!" said the citizen angrily. "Might as well rub on restaurant butter."

"Sure," concurred the burglar. "It's a salve suitable for little Minnie when the kitty scratches her finger. I'll tell you what! We're up against it. I only find one thing that eases her up. Hey? Little old sanitary, ameliorating, lest-we-forget Booze. Say — this job's off — 'scuse me — get on your clothes and let's go out and have some. 'Scuse the liberty, but — ouch! There she goes again!"

"For a week," said the citizen. "I haven't been able to dress myself without help. I'm afraid Thomas is in bed, and — "

"Climb out," said the burglar, "I'll help you get into your duds."

The conventional returned as a tidal wave and flooded the citizen. He stroked his brown-and-gray beard.

"It's very unusual — " he began.

"Here's your shirt," said the burglar, "fall out. I knew a man who said Omberry's Ointment fixed him in two weeks so he could use both hands in tying his four-in-hand."

As they were going out the door the citizen turned and started back.

"Liked to forgot my money," he explained; "laid it on the dresser last night."

The burglar caught him by the right sleeve.

"Come on," he said bluffly. "I ask you. Leave it alone. I've got the price. Ever try witch hazel and oil of wintergreen?"

   Аударған Ерден Қарсыбеков